یک جامعه شناس مطرح کرد: مسائلی مهم تر از طلاق که گریبان خانواده های کردستانی را گرفته است

سرویس کردستان- یک جامعه شناس کردستانی معتقد است که طلاق در کردستان مساله ای حاد نیست بلکه این کاهش ازدواج و تجرد گرایی است که در حال حاضر حادتر از مسئله طلاق در استان است.

سرویس کردستان- یک جامعه شناس کردستانی معتقد است که طلاق در کردستان مساله ای حاد نیست بلکه این کاهش ازدواج و تجرد گرایی است که در حال حاضر حادتر از مسئله طلاق در استان است.

​​​​​​​به گزارش زریان موکریان، در چند سال اخیر آنچه همواره از استان کردستان شنیده ایم افزایش آمار طلاق و کاهش آمار ازدواج بوده است به گونه ای که به اذعان همگان زنگ خطر آن به صدا درآمده و باید فکری برای آن کرد. اما یک جامعه شناس در کردستان نظر دیگری دارد او معتقد است که مساله طلاق در کردستان آنگونه که در رسانه ها اعلام می شود حاد نیست بلکه آنچه امروز در استان باید بیشتر مورد توجه قرا گیرد کاهش تمایل جوانان به ازدواج و گرایش به تجرد گرایی است. گفت و گوی کُردپرس با دکتر سعید خانی، جامعه شناس و مدرس دانشگاه کردستان را در این باره می خوانید:

تعریف شما از طلاق چیست؟

طلاق عبارت است از انحلال قانونی پیوندهای زناشویی که با مراجعه به مراجع شرعی و قانونی صورت می گیرد. در سال های اخیر که روند افزایشی طلاق ثبت شده، طلاق را به مساله اجتماعی مهمی تبدیل کرده است. مطابق با اطلاعات ثبت شده اداره کل ثبت احوال استان کردستان، طی سال های 97-89 تعداد ازدواج ها از 20 هزار و 327 مورد به 14 هزار و 50 مورد کاهش پیدا کرده و تعداد طلاق ها از سه هزار و 400 به 4 هزار و 423 مورد افزایش یافته است.

گرچه این اطلاعات حاکی از مساله کاهش ازدواج در استان کردستان بوده و خود مساله ای قابل توجه و مهم است، اما با توجه به افزایش نسبی آمار طلاق طی این سال ها، طلاق هم جای بحث و توجه دارد. همین روند افزایشی موجب دغدغه سیاست گذاران شده است.

مساله طلاق در جامعه ایران چقدر مورد توجه است؟

در فضای گفتمانی حاکم بر جامعه امروز ایران سعی شده است مساله طلاق بسیار پر رنگ تر نشان داده شود و در همین راستا بزرگ نمایی هم صورت می گیرد.

واقعیت آن است که در شرایط کنونی اولا، ورود به ازدواج نسبتا دیر انجام می گیرد و میل به آن نیز رو به کاهش است و این مساله ای مهم تر از طلاق است.

دوما، افزایش نرخ طلاق در جامعه هم ممکن است یکی از آثار افزایش نرخ ازدواج بوده باشد و تمایل افراد به طلاق افزایش نیافته باشد. به عبارت دیگر، همانگونه که ازدواج (و ازدواج مجدد) صورت می گیرد، احتمال وقوع طلاق هم افزایش می یابد. لذا نکته مهم آن است که در جامعه تمایل به طلاق افزایش نیابد.

برای محاسبه طلاق از چه روش هایی استفاده می شود که به عقیده شما منجر به بزرگ نمایی می شود؟

روش های زیادی برای محاسبه و گزارش وضعیت طلاق وجود دارد که روش های فعلی برآورد نسبت طلاق، بزرگ نمایی در محاسبه دارد. به عنوان مثال وضعیت طلاق در استان کردستان و شهرستان های آن طی دو دوره 1390 و 1395 بر اساس پنج روش مرسوم شامل 1) نسبت ازدواج به طلاق ( تعداد طلاق به ازای هر تعداد مشخص ازدواج) 2) نسبت ناخالص طلاق (تعداد طلاق به ازای هر هزار نفر کل جمعیت)، 3) نسبت خالص طلاق (تعداد طلاق به ازای هر هزار نفر جمعیت دارای همسر 15 ساله و بیشتر)، 4) نسبت طلاق متاهلین (تعداد طلاق به ازای هر هزار نفر جمعیت دارای همسر)، و 5) نسبت طلاق به ازدواج (تعداد طلاق به ازای هر یک صد مورد ازدواج) محاسبه و مقایسه شد. نتیجه این روش ها به طور خلاصه، نتایجی فراتر از واقعیت و حتی تصویری گنگ و نامعلوم از مساله را نشان می دهد. به عنوان مثال مطابق با روش های مذکور، طلاق در استان کردستان به ویژه در سال 1395 بسیار بالا ( 24 مورد به ازای هر صد ازدواج) و در برخی شهرستان ها همچون سنندج، کامیاران، سقز، مریوان و قروه یا نزدیک به رقم استان و یا بالاتر از آن بوده است.

بر اساس کدام روش شما معتقدید که طلاق در کردستان بحرانی نیست؟

مطابق با روش جایگزین که تعداد طلاق را به ازای هر هزار نفر از زنان دارای همسر 15 سال به بالا در نظر می گیرد، وضعیت طلاق در استان کردستان بحرانی یا مساله ای حاد نیست. هر چند که با افزایش نسبتا زیاد جمعیت زنان متاهل سیر صعودی دارد و البته در برخی شهرستان ها حادتر است. در این روش (روش معرفی شده)، نرخ طلاق به عنوان زیر مجموعه ای از جمعیت متاهل واقعی در نظر گرفته می شود، یعنی کسانی را که در معرض طلاق هستند مورد بررسی قرار می دهد، از این رو مقایسه مناسبی است و بسیاری از ایرادات روش های قبلی همچون بزرگ نمایی در مقایسه طولی را ندارد و نیز، توجه را به این واقعیت مهم جلب می کند که با افزایش جمعیت زنان متاهل دور از ذهن نیست که با افزایش میزان طلاق در جامعه مواجه باشیم. به عبارت دیگر، طلاق زمانی که از یک حدی (حد جمعیت زنان متاهل) عدول نکند، مساله ای اساسی به شمار نمی رود.

بر اساس روش جدید، درصد رشد طلاق در پنج ساله 95-90 در کل استان کردستان 2 درصد، و درصد رشد سالیانه جمعیت زنان متاهل 15 ساله و بیشتر 2.5 درصد بوده است. این ارقام به وضوح نشان می دهد که طلاق در استان کردستان آنگونه که در افکار عمومی و رسانه ها بازنمایی می شود مساله ای حاد نیست.

بر اساس روش مورد نظر شما، وضعیت طلاق در شهرهای مختلف کردستان چگونه است؟

به طور ویژه در شهرستان هایی چون سنندج یا سقز آنگونه که تصور می رود، مساله طلاق خیلی حاد نیست. به عنوان مثال، نرخ رشد طلاق در پنج سال مورد بررسی در این دو شهرستان به ترتیب 1.7 و 2 درصد، حال آنکه نرخ رشد سالیانه جمعیت زنان متاهل 15 ساله و بیشتر در آن ها به ترتیب 3.2 و 2.6 درصد بوده است و البته وضعیت در شهرستان هایی همچون سروآباد، دهگلان و کامیاران بر خلاف تصور وخیم تر است.