میززاده عشقی؛ مشروطه خواه کوردستانی

سرویس کردستان_این یادداشت به قلم  مصطفی بیگی (رودووس فیلی) نوشته شده و درکانال هفته نامه سیروان منتشر شده است.

سرویس کردستان_این یادداشت به قلم  مصطفی بیگی (رودووس فیلی) نوشته شده و درکانال هفته نامه سیروان منتشر شده است.

​​​​​​​  محمدرضا میرزاده عشقی کوردستانی (زاده ۲۰ آذر ۱۲۷۳ کوردستان / درگذشته ۱۲ تیر ۱۳۰۳ تهران) شاعر، نویسنده و روزنامه‌نگار کورد مشروطیت است.

عشقی ابتدا در مکتبهای محلی و از هفت سالگی در مدرسه‌های الفت و الیانس تهران به تحصیل پرداخت و زبان فارسی و فرانسه را به خوبی آموخت و پیش از فراغت از تحصیل به سمت مترجمی نزد یک بازرگان فرانسوی مشغول به کار شد.

در ۱۷ سالگی درس و مدرسه را به کلی رها کرد و به کارهای اجتماعی پرداخت. وی در اوایل جنگ جهانی اول با دیگر مردان سیاسی به استانبول مهاجرت کرد و نخستین آثار شاعرانه خود مانند نوروزی‌نامه و اپرای رستاخیز شهریاران ایران را پدید آورد. پس از بازگشت با گروهی از نویسندگان ارتباط پیدا کرد و در صف طرفداران حزب سوسیالیست و همکاران اقلیت مجلس به مبارزه پرداخت. در این مبارزه و کوشش سیاسی نیش قلم شاعر بیش از همه متوجه وثوق‌الدوله نخست‌وزیر بود.

سخنرانی‌های تند و مقالات و اشعار آتشین او بر ضد قرارداد ۱۹۱۹ باعث شد که وثوق‌الدوله دستور دستگیری وی را صادر کند و او را روانه زندان کنند. مبارزات سیاسی و مقالات انتقادی شاعر جوان که مجرد می‌زیست تا پایان زندگی کوتاهش ادامه داشت.

در سال ۱۳۰۲ که نغمه جمهوری‌ساز شد، عشقی با وجود روشنفکر بودن با آن ساز مخالفت گذاشت و در مقاله‌ای به‌عنوان جمهوری قلابی مخالفت خود را نشان داد و در نخستین شماره روزنامه کاریکاتور قرن‌بیستم که در همان سال دایر کرده بود، چندین کاریکاتور و شعر تند مبنی بر هزل بودن جمهوری و جمهوری‌خواهان درج کرد. میزان مخالفت او به آنجا رسید که شهربانی وقت دستور توقیف روزنامه را صادر و تمامی نسخه‌های آن را از سطح شهر جمع‌آوری کرد. عشقی در خانه‌اش به دست دوتن ناشناس هدف گلوله قرار گرفت و در بیمارستان شهربانی جان سپرد.

او زمان مرگ تنها سی و یک سال داشت.

 این شعر معروف بر سنگ قبر وی حک شده است:

خاکم به سر، ز غصه به سر خاک اگر کنم

خاک وطن که رفت، چه خاکی به سر کنم؟

كه استقبالى است از غزل معروف حافظ با مطلع:

عشقت نه سرسرى‌ست كه از سر به در شود

مهرت نه عارضى ست كه جاى دگر شود

وی و ابوالقاسم لاهوتی کرمانشاهی، شاعر و روزنامه‌نگار کورد کرمانشاهی مقیم تهران، از موثرترین افراد جریان روشنفکری انقلاب مشروطیت در تهران بودند که تاثیری زیاد در تحول شعر در ایران نیز داشتند. آنان علاوه بر وارد کردن مضامین اجتماعی و سیاسی و انقلابی در شغر ، و برای اولین بار، قالبها و قواعد شعری را نیز گهگاه تغییر می‌دادند که این موضوعات را بعدها، نیمایوشیج، پدر شعر نو فارسی، به صورتی کاملتر به انجام رسانید.

پی نوشت، ویکی پدیا: میرزاده عشقی نام اصلیش «سید محمدرضا کردستانی» و فرزند «حاج سید ابوالقاسم کردستانی» بود و همچنین دائی ناصر یمین مردوخی کردستانی می‌باشد و در تاریخ ۲۰ آذرماه ۱۲۷۳ خورشیدی در همدان زاده شد.