سه سنت قدیمی کردستان در ماه رمضان از چێشتی مجێور تا ‌‌‌‌آشتی کنان

کوردانه- مردم کردستان به لحاظ فراوانی آداب و سنن، دارای فرهنگی بسیار غنی بوده و به دلیل داشتن پیشینه فرهنگی بسیار قدیمی، تقریباً برای هر مناسبتی، مراسمی خاص دارند که یکی از این مناسبت‌ها، ماه مبارک رمضان است.

کوردانه- مردم کردستان به لحاظ فراوانی آداب و سنن، دارای فرهنگی بسیار غنی بوده و به دلیل داشتن پیشینه فرهنگی بسیار قدیمی، تقریباً برای هر مناسبتی، مراسمی خاص دارند که یکی از این مناسبت‌ها، ماه مبارک رمضان است.

​​​​​​​به گزارش زریان موکریان؛ غالب مردم استان کردستان مسلمانان شافعی مذهب بوده و براساس باور مذهبی خود جهت آمادگی بیشتر برای ادای فرائض ماه رمضان، بیشتر آنها چند روز آخر ماه شعبان را روزه گرفته و این عمل را نوعی خوشامد گویی به رمضان می‌دانند.

مطابق فقه شافعی در منطقه کردستان باید یک نفر معتمد هلال ماه را رویت کرده و بعد از رویت و اجازه مجتهد با خواندن «مرحبا مرحبا یا شهر رمضان، مرحبا مرحبا یا شهر تسبیح و التهلیل و تلاوت القرآن مرحبا، مرحبا مرحبا یا شهر الخیر و البرکت و الاحسان مرحبا» آغاز ماه رمضان را به مردم اعلام کند؛ مطابق این سنت دیرین خواندن مرحبا تا ۱۵ روز اول ماه رمضان انجام شده و از شب شانزدهم در این دعا به جای «مرحبا»، «الوداع» به کار می‌رود.

نقل است که در زمان‌های بسیار دور برای اعلام آغاز رمضان از دهل و سرنا استفاده می‌شد و در برخی موارد نیز توپی به تپه‌های اطراف هر شهر شلیک می‌شد.

در مساجد کردستان بعد از نماز عصر، ماموستاها سخنرانی مذهبی می‌کنند که بیشتر موضوعات آن مسائل مذهبی و غالباً در مورد روزه و آداب رمضان است.

از دیگر رسوم این ماه در کردستان خواندن نمازی است به نام «نماز تراویح». تعداد رکعات این نماز که بعد از نماز عشاء در مساجد به جماعت اقامه می‌شود ثابت نیست و بستگی به امام جماعت دارد اما وجه اشتراک آن فرد بودن این رکعات است بدین گونه که در مسجدی که ۱۱ رکعت نماز تراویح خوانده می‌شود نمازگزاران پشت سر امام جماعت دو رکعت نماز می‌گذارند بعد سلام نماز را داده و دو رکعت دیگر؛ این شیوه تا دو رکعت پنجم ادامه می‌یابد. اما نماز آخر تک رکعتی بوده و به آن «وتر» می‌گویند.

در بعضی از مساجد نماز تراویح تا ۲۳ رکعت نیز خوانده می‌شود. بعد نماز اگر فرصتی باشد سخنرانی نیز صورت می‌گیرد.

مراسم آشتی‌کنان در سنندج

یکی از سنت‌های حسنه مردم شهر سنندج در استان کردستان پیش از آغاز ماه مبارک رمضان برگزاری مراسم آشتی‌کنان است.

مراسم آشتی‌کنان مردم سنندج که در آستانه ماه مبارک رمضان برگزار می‌شود به این ترتیب است که ریش سفیدان هر محله بنا بر رسمی کهن، افرادی را که در محله باهم کدورت دارند به خانه خود دعوت می‌کنند.

کسانی که با هم کدورت دارند بدون آنکه از دعوت همدیگر اطلاع داشته باشند برای نوشیدن چای به خانه ریش سفید محل دعوت می‌شوند و پس از اطلاع از موضوع به احترام بزرگ‌ترهایی که در آنجا حضور دارند باهم روبوسی کرده، آشتی می‌کنند و کدورت‌ها را کنار می‌گذارند.

یکی دیگر از رسوم مردم سنندج در ابتدای ماه مبارک رمضان نظافت مساجد توسط زنان محله است. شستن حیاط مسجد و جارو کردن صحن توسط زنان و دختران رسمی است که از گذشته‌های دور در میان مردم سنندج وجود داشته است.

«چیشتی مجیور» آئین ویژه مردم دیواندره در عید فطر

در منطقه دیواندره استان کردستان نیز با حلول ماه رمضان آداب و سنن ویژه ای برپا می‌شود که از جمله می‌توان به پیشقدم شدن ریش سفیدان روستاها برای حلالیت‌طلبی از دیگر اهالی روستا و رفع کدورت‌ها، ادعیه خوانی و برپایی نماز تراویح و نماز وتر در شب های این ماه مبارک اشاره کرد.

یکی دیگر از آداب و سنت های ویژه منطقه دیواندره «چیشتی مجیور» است که این سنت حسنه همواره در طول تاریخ پرافتخار مسلمانان این منطقه وجود داشته است.

«چیشتی مجیور» بدین معناست که مردم در روز عید فطر هر کدام غذاهایی را که برای این روز مبارک تهیه کرده‌اند به مساجد محل آورده و پس از کنار هم گذاشتن غذاها تمامی آن ها را با هم مخلوط کرده و هر فردی برای تبرک مقداری از غذاهای موجود را به خانه می‌برد.

«کولیره»‌های به نخ کشیده شده در بانه

مردم ساکن شهر بانه و روستاهای اطراف طبق یک رسم دیرین نوعی نان ویژه و محلی برای شب بیست و هفتم ماه مبارک رمضان می‌پزند که به آن «کولیره» می‌گویند.

زنان کردستان، برای پخت کولیره آرد، مغز گردو و مقداری روغن را با هم مخلوط کرده و در تنور می‌گذارند. در حقیقت «کولیره» پزی از روز ۲۶ماه مبارک و بعد از نماز ظهر شروع می‌شود و خمیر‌های آماده شده، در روز ۲۷رمضان به تنور می‌روند.

بیشتر خانواده‌های طبقه متوسط و بالای بانه این نان را در تعداد زیاد می‌پزند و میان مردم محل یا افراد نیازمند توزیع می‌کنند به طوری که در روز ۲۶ و ۲۷ ماه رمضان، تقریباً تمام خانواده های شهر روزه خود را با «کولیره» و ماست افطار می‌کنند.

بعد از افطاری و خواندن نماز عشاء، خانواده‌هایی که وسعشان می‌رسد، کولیره‌های زیادی را به مسجد می برند و همراه با ماست در میان نمازگزاران توزیع می کنند.

مردم بانه بر اساس یک رسم دیرین، کولیره‌های کوچکی می پزند و ۵ یا ۶عدد از این کولیره‌ها را به نخ کشیده و در انبار آرد یا برنجشان قرار می‌دهند به این امید که خیر و برکت ماه رمضان به دارایی آنها برسد.

به این ترتیب هر رشته کولیره یک سال در انبار می‌ماند و سال بعد، با کولیره‌های جدید جایگزین می‌شود.