عنوان مجرمانه توهین به مقدسات / دکتر افشین عبدالهی

سرویس مقاله- این یادداشت به قلم  دکتر افشین عبداللهی وکیل پایه یک دادگستری نوشته شده و دراختیار زریان موکریان قرار گرفته است.

سرویس مقاله- این یادداشت به قلم  دکتر افشین عبداللهی وکیل پایه یک دادگستری نوشته شده و دراختیار زریان موکریان قرار گرفته است.

​​​​​​​در جوامع مذهبی و به ویژه کشورهای اسلامی اعم از شیعه و سنی، برخی مقامات دینی در بین پیروان آن مذهب جایگاه و احترام خاصی دارد و همیشه اسامی آنان به نیکی و همراه با القاب بزرگی یاد می شود. قداست چنین اشخاصی در طول تاریخ به گونه ای بوده  که چنانچه به این افراد اهانتی صورت می گرفت، پیروان آنان تاب تحمل را نداشته و به سرعت واکنش نشان داده و حتی در برخی موارد خشونت ها و درگیری های شدیدی رخ داده است. با توجه به چنین حساسیت هایی، بیشتر کشورهای مسلمان، توهین به مقدسات دینی را جرم محسوب کرده و برای توهین کننده مجازات های شدیدی پیش بینی نموده اند.

کشور ایران نیز با توجه به اسلامی بودن حکومت، از این قاعده مستثنی نبوده و در دو ماده توهین به مقدسات را جرم اعلام کرده است. در ماده ۲٦۲ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ توهین به مقدسات را به عنوان یک جرم حدی مقرر کرده و آن را مستحق مجازات اعدام دانسته است. مطابق این ماده: "هر کس پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله وسلم و یا هریک از انبیاء عظام الهی را دشنام دهد یا قذف کند ساب النبی است و به اعدام محکوم می شود. همچنین طبق تبصره این ماده، قذف هر یک از ائمه معصومین علیهم السلام و یا حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها یا دشنام به ایشان در حکم سب نبی است." منظور از قذف نسبت دادن زنا یا لواط است و بدیهی است که دشنام هم باید در حد قذف شدید باشد تا مشمول عنوان جرم حدی ساب النبی گردد. حال اگر این توهین مانند این الفاظ شدید نباشد و حالت اهانت داشته باشد، شخص به مجازات تعزیری ماده ۵۱۳ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۷۵ محکوم خواهد شد. این ماده مقرر می دارد: هرکس به مقدسات اسلام و یا هر یک از انبیاء عظام یا ائمه طاهرین ( ع ) یا حضرت صدیقه طاهره ( س ) اهانت نماید اگر مشمول حکم ساب النبی باشداعدام می شود و در غیر این صورت به حبس از یک تا پنج سال محکوم خواهد شد. منظور از اهانت می تواند اعمالی مانند زباله پرتاب کردن به سمت قبور افراد مقدس، شادی کردن عمدی در روز وفات این اشخاص در معابر عمومی، یا نعوذ بالله با پا قرآن را عمدی لمس کردن و مانند اینها باشد.

حال سوال این است که آیا دو ماده فوق شامل مقدسات اهل سنت می شود؟ یعنی اگر کسی به مقدسات اهل سنت در حد ساب النبی توهین یا اگر اهانت کرد به اعدام و حبس محکوم می شود یا خیر؟ آنچه که از ظاهر مواد فوق استنباط می شود و همچنین بیشتر نویسندگان حقوقی تفسیر کرده اند این است که مواد فوق شامل مقدسات اهل سنت نمی شود و گفته اند که منظور از مقدسات در درجه اول ذات تعالی، دین اسلام، قرآن کریم، کعبه و مزار پیامبر و امامان (علهم السلام) است و در خصوصیت شخصیت ها هم شامل پیامبر (ص)، حضرت مریم و هاجر، ائمه (ع)، حضرت ابوالفضل، علی اکبر، حمزه، زینب (علیهم السلام) است. از اینرو، مواد مذکور را مورد انتقاد قرار داده اند که چرا دامنه حمایت این مواد به تمامی مقدسات سایر مذاهب تسری داده نشده است (میرمحمدصادقی، حسین، جرایم علیه اشخاص، ۱۳۹۲، ص ۵۰۹). با این حال نظر به اینکه شماری از مسلمان کشور اهل سنت هستند توهین به مقدسات آنها می تواند موجب دخالت بیگانگان و صدمه امنیت کشور شود.

 از اینرو، به درستی رئیس قوه قضائیه توهین به مقدسات اهل سنت را محکوم نموده و صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران نیز با افراد توهین کننده برخورد نموده است. لازم به ذکر است که رئیس قوه قضائیه در مصاحبه خود اعلام کردند که توهین به مقدسات اهل سنت جرم محسوب می شود. احتمالا؛ منظور ایشان از جرم بودن، استناد به ماده ۵۱۳ است؛ زیرا این ماده مقدسات اسلام را به طور مطلق ذکر کرده است که می تواند شامل مقدسات اهل سنت هم شود. جهت اطمینان بیشتر دیوان عالی کشور می تواند در قالب صدور یک رای وحدت رویه، با توجه به اطلاق عبارت "مقدسات اسلام" در ماده ۵۱۳ قانون مجازات اسلامی ۱۳۷۵، آن را شامل مقدسات اهل سنت نیز بداند. همچنین می توان پیشنهاد نمود که مجلس شورای اسلامی در قالب الحاق یک تبصره ماده ۲٦۲ قانون مذکور، توهین به مقدسات اهل سنت را نیز مشمول ساب النبی قرار دهد.