سکونتگاههای فراموش شده بوکان  / دکتر آزاد محمدپور

سرویس مقاله_ این یادداشت به قلم مهندس  آزاد محمدپور دانشجوی دکترای سیاستهای نظام برنامه ریزی روستایی، کارمند فرمانداری بوکان و شهردار سابق شهر صاحب در سقز و سیمینه در بوکان نوشته شده و در اختیار زریان موکریان قرار گرفته است.

سرویس مقاله_ این یادداشت به قلم مهندس  آزاد محمدپور دانشجوی دکترای سیاستهای نظام برنامه ریزی روستایی، کارمند فرمانداری بوکان و شهردار سابق شهر صاحب در سقز و سیمینه در بوکان نوشته شده و در اختیار زریان موکریان قرار گرفته است.

​​​​​​​یکی از بارزترین نمودهای رشد سریع شهرنشینی، شکل‌گیری سکونتگاههای غیر رسمی در بسیاری از کشورهای در حال توسعه از جمله ایران است که به نمادی از فقر شهری بدل شده است.

روشن است که پدیده اسکان غیررسمی یکی از مهمترین مشکلات شهرهای بزرگ و تا اندازه‌ای شهرهای کوچک حال حاضر ایران است(ایراندوست و همکاران، 1393).

برخی از ویژگیهای مشترک سکونتگاه های غیر رسمی در ابعاد اجتماعی، اقتصادی و کالبدی؛

 عدم دسترسی مناسب به تاسیسات آب، برق، گاز (حداقل 50 درصد خانوارهای ساکن از این تاسیسات برخودار نیستند)

عدم وجود دسترسی به امکانات رفاهی و سرانه‌های فضای سبز شهری

عدم وجود کیفیت ساخت مسکن(عدم انطباق با اصول و آیین نامه‌های ساخت مسکن)

ساخت و ساز غیر رسمی در مساحتی کمتر از اندازه استاندارد

کمبود سرانه‌های بهداشتی

وجود تراکم بالای نفر در اتاق

 سرانه مسکونی کمتر از میزان معمول

 عدم وجود طراحی هندسی معابر

 مساحت پایین شبکه معابر و دسترسی پایین

 نبود امکانات آموزشی بر اساس سلسله مراتب خدمات شهری

 ضعف در ارائه خدمات شهری

 ساخت و ساز در مناطق خطرناک زمین‌شناسی

 ساخت و ساز در اطراف مناطق صنعتی

 عدم ارتباط عملکردی با محلات مجاور

 ساخت و ساز در زمین¬های منابع طبیعی و...

 خانوارهای با توان کم اقتصادی

 ساخت و ساز بر روی زمین¬های وقفی و دولتی و... (همان)

 تمامی موارد ذکر شده بخشی از ویژگی‌های یک سکونتگاه غیر رسمی است و هر کدام از آنها حداقل تعدادی از این موارد را دارا هستن.

شهر بوکان با گسترش سریع خود مناسبات شهرنشینی و ضوابط شهرسازی را به گونه‌ای دستخوش تغییر قرار داد و همانطور که در مطالب قبلی اشاره شد ایجاد شهری خطی مشکلات بورس بازی زمین و بالا رفتن ارزش املاک محدوده را افزایش میدهد و همین دلیلی کافی برای گسترش سکونتگاه‌های غیررسمی حریم شهر و روستاهای حریم بوکان از جمله روستاهای:

گل بهی، یکشوه، اینگیجه، ناچیت، کهریزه محمودآباد، کهریزه سردار و حصار که خارج از محدوده طرح هادی روستا

را فراهم آورده است.

این گسترش نامتوازن به دلیل عدم وجود نظارت کافی بر ساخت و ساز در این مناطق مشکلات فراوانی را در آنها پدید آورده که تعدادی از آنها عبارتنداز:

1-تفکیک غیر مجاز اراضی مرغوب کشاورزی به قطعات مسکونی

2-عدم وجود مالکیت قطعی و تصرف املاک دولتی

3-مساحت پایین قطعات و کاهش سرانه مسکونی

4-دسترسی‌های نا مناسب معابر

5-عدم دسترسی به امکانات رفاهی و خدمات زیربنایی

6-عدم وجود استانداردهای سرانه‌ای

7-شکل‌گیری مناطق بزهکاری اجتماعی

8-عدم دسترسی به زیرساخت‌های آب، برق و گاز

9-افزایش بورس بازی زمین و بالا رفتن قیمت املاک

10-عدم توانایی در اجرای طرح های هادی روستایی

سکونتگاه‌های غیر رسمی معضلی هستند که در صورت عدم توجه به آنها با گسترش بی‌رویه خود مشکلات فراوانی را ایجاد میکنند، شیوه‌های مختلفی جهت حل معضلات این سکونتگاه‌ها وجود دارد اما متاسفانه به دلیل عدم توجه مسئولین متولی به چنین سکونتگاه‌هایی شرایط حادی برای آنها ایجاد شده است

هر چند بایستی تاکید کرد پروسه حل معضلات سکونت‌گاههای غیر رسمی طولانی مدت است همین امر موجب شده که در ذهن مسئولین شهری مربوطه چنین سکونتگاههای به فراموشی سپرده شوند.

همین نکته کافی است که معضلات و مشکلات سکونتگاههای غیررسمی  به ریشه مشکلات یعنی شهر مادر باز گردند./